Fundacja działa na rzecz celów społecznych i gospodarczo użytecznych, finansując swoje przedsięwzięcia głównie z darowizn, dotacji, grantów, a czasem, w ściśle określonych przypadkach, z ograniczonej działalności gospodarczej. Wszystkie przychody wolno wydać wyłącznie na cele statutowe, a fundacja musi stosować się do konkretnych przepisów podatkowych. W Polsce finansowanie tego typu organizacji podlega ściśle określonym regulacjom, zwłaszcza w odniesieniu do fundacji rodzinnych.
Najważniejsze informacje:
- Budżet fundacji pochodzi przede wszystkim z darowizn, dotacji i grantów, które przeznacza na określone cele statutowe.
- Prowadzenie działalności gospodarczej przez fundację jest możliwe, ale tylko w granicach określonych prawem i z obowiązkiem przeznaczenia zysków na zadania społeczne.
- Sposób wydatkowania środków i rozliczenia podatkowe podlegają ograniczeniom, a od 2026 roku zaczną obowiązywać dodatkowe przepisy.
Na czym polega działalność fundacji?
Fundacja realizuje ściśle sprecyzowane w statucie cele, np. wspiera rozwój nauki, ochronę zdrowia, inicjatywy kulturalne lub pomoc społeczną. Swoje zadania fundacja precyzuje w akcie założycielskim, a każde działanie musi wzmacniać te wyznaczone obszary.
Podstawą funkcjonowania pozostają kapitał założycielski oraz statut, czyli dokument szczegółowo określający zarządzanie majątkiem. Fundacja nie tworzy zysku dla właścicieli – jeśli wypracuje nadwyżkę finansową, wydaje ją tylko na realizację zapisanych w statucie przedsięwzięć o znaczeniu społecznym albo gospodarczym.
Jakie są główne źródła dochodów fundacji?
Najważniejsze źródła finansowania to w Polsce: darowizny, dotacje i granty. Pieniądze z biletów na wydarzenia organizowane przez fundację czy świadczenie usług mieszczących się w celach statutowych również mogą zasilić jej budżet.
Jeśli fundacja posiada status organizacji pożytku publicznego, może też pozyskiwać środki z odpisu 1,5% podatku. Dochody z najmu nieruchomości lub inwestycji nabierają szczególnego znaczenia, zwłaszcza dla fundacji rodzinnych, lecz od 2026 roku część tych przychodów zostanie objęta surowszymi przepisami podatkowymi.
- Darowizny przekazane przez osoby prywatne lub firmy
- Krajowe oraz unijne dotacje
- Granty udzielane przez fundacje prywatne i korporacje
- Wpływy z organizacji wydarzeń statutowych, w tym ze sprzedaży materiałów i biletów
- Dochody z najmu lub dzierżawy majątku
- Przychody wynikające z inwestowania własnych środków fundacji
Czy fundacja może prowadzić działalność gospodarczą?
Fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą, ale tylko w określonych prawem sektorach. Polskie przepisy przewidują dla fundacji możliwość wynajmowania nieruchomości, inwestowania w udziały w spółkach, obracania papierami wartościowymi, udzielania pożyczek czy produkowania energii ze źródeł odnawialnych.
Prawo wyklucza prowadzenie działalności typowo handlowej lub usługowej. Oznacza to, że fundacja nie może bezpośrednio zajmować się np. sprzedażą detaliczną, gastronomią czy usługami konsumenckimi niezwiązanymi z jej statutem.
Jak fundacja pozyskuje dotacje i darowizny?
By zdobyć finansowanie, fundacja musi skutecznie powiązać swoje cele ze strategią grantodawcy lub darczyńcy. Najważniejsze jest staranne przygotowanie dokumentacji zgodnej z wymaganiami danego programu oraz pilnowanie terminów naborów.
Dopasowując projekty do oczekiwań grantodawców, fundacja zwiększa szanse na pozytywną decyzję. Po otrzymaniu wsparcia obowiązkowo rozlicza każdy grosz zgodnie z zawartą umową i raportuje realizację przedsięwzięcia.
- Przegląd dostępnych konkursów i programów grantowych
- Opracowywanie aplikacji, szczegółowych harmonogramów i kosztorysów
- Utrzymywanie kontaktu z darczyńcami i przygotowywanie przejrzystych raportów ze swojej działalności
Na co fundacja przeznacza zarobione środki?
Wszystkie przychody fundacja przeznacza wyłącznie na zadania zapisane w statucie. Fundator i członkowie zarządu nie pobierają zysków, a każdy wydatek musi być uzasadniony oraz zgodny z profilem działalności.
Od 2026 roku zaczną obowiązywać nowe limity dotyczące korzystania z majątku fundacji rodzinnej. Jeśli np. sprzedasz majątek przed upływem 36 miesięcy od jego nabycia, fundacja straci zwolnienie z podatku CIT. Pojawią się także dodatkowe obowiązki związane z rozliczeniami zagranicznymi czy nowym sposobem opodatkowania przychodów z najmu.
Jak rozlicza się dochody fundacji i jakie obowiązują podatki?
Dochody fundacji rodzinnych pozostają w większości zwolnione z CIT, ale od 2026 roku ta zasada podlega ważnym zmianom. Fundacja będzie musiała odprowadzić CIT w wysokości 19%, jeśli sprzeda majątek przed upływem trzech lat od jego nabycia.
Pojawi się podatek od wybranych przychodów z najmu krótkoterminowego czy inwestycji poprzez podmioty transparentne podatkowo. Nowe przepisy wprowadzą także konieczność stosowania zasad CFC i tzw. exit tax dla fundacji rodzinnych w celu ograniczenia wyprowadzania aktywów za granicę.
- Zachowanie zwolnienia z CIT przy spełnieniu wymogu minimalnego okresu posiadania majątku
- Podatek od określonych przychodów z najmu krótkoterminowego i z działalności przez podmioty transparentne
- Konieczność raportowania dochodów zagranicznym jednostkom kontrolowanym
